Jidoka (Autonomation) and Andon

Tự động hóa có trí tuệ con người

Thiết kế để thiết bị hoặc quy trình tự phát hiện bất thường, dừng lại và báo người xử lý, để lỗi không trôi xuống công đoạn sau.

Cải tiến, dùng thêm ở Kiểm soátLeanGreen BeltMức trung bình

Là gì

Jidoka (Tự động hóa có trí tuệ con người, còn gọi là autonomation) là nguyên tắc để thiết bị hoặc quy trình tự phát hiện bất thường và dừng lại, rồi báo cho người xử lý, thay vì cứ chạy tiếp và tạo ra hàng lỗi. Toyota coi jidoka là một trụ cột của Hệ thống sản xuất Toyota (TPS) và gọi nó là "automation with a human touch", tức đưa phán đoán của con người vào thiết bị tự động.

Các tài liệu nhấn mạnh hơi khác nhau, và các cách nhìn này bổ trợ nhau:

  • Cách nhìn của Toyota: khi có bất thường như hỏng máy, lỗi chất lượng hay chậm tiến độ, máy tự phát hiện và dừng; người vận hành cũng có thể kéo dây dừng dây chuyền.
  • Cách nhìn nhấn mạnh việc giao việc cho máy: sao phải để người làm việc mà máy làm tốt hơn, nhất là việc lặp lại, tẻ nhạt, có thể gây chấn thương lâu ngày. Shigeo Shingo mô tả 23 giai đoạn giữa hoàn toàn thủ công và hoàn toàn tự động. Tự động hóa hoàn toàn đòi máy tự phát hiện và tự sửa vấn đề của mình, điều hiện chưa kinh tế; Shingo tin rằng 90% lợi ích của tự động hóa hoàn toàn có thể lấy được qua autonomation.
  • Cách nhìn kỹ thuật điều khiển: thêm vào máy những tính năng thông minh để bắt đầu hoặc dừng thao tác khi chạm các tham số kiểm soát, và báo cho người vận hành khi cần.

Andon (bảng đèn báo bất thường)

Andon là bảng hoặc đèn hiển thị sự cố để người cần xử lý nhìn thấy ngay. Thường là dãy đèn xanh, vàng, đỏ xếp chồng tại nơi làm việc, cho biết tình trạng sản xuất lúc nào, báo cho người vận hành và giám sát biết có thể cần hỗ trợ, và cho phép nhân viên dừng quy trình khi có vấn đề không tốt cho chất lượng. Khi thiết bị dừng thì bảng sáng để báo công nhân; ở dây chuyền thủ công, kéo dây dừng làm Andon sáng để gọi người phụ trách đến chỗ chất lượng kém hoặc chậm.

Ý nghĩa cụ thể của từng màu do tổ chức tự đặt, và phải được mọi người trong khu vực biết. Andon là một dạng công cụ quản lý trực quan, xem Quản lý trực quan.

Vì sao cần

Mục đích của jidoka là ngăn sản phẩm lỗi chuyển xuống công đoạn sau, tạo chất lượng ngay trong quy trình và giải phóng công nhân khỏi việc đứng canh máy. Một câu chuyện thường được kể về nguồn gốc: máy dệt của Sakichi Toyoda tự dừng khi có sự cố nên không tạo ra hàng lỗi; Taiichi Ohno nhận xét rằng dừng máy khi có trục trặc buộc mọi người phải để ý đến vấn đề.

Tinh thần này gắn với một nguyên tắc trong Toyota Way: xây dựng văn hóa dừng lại để sửa vấn đề và làm đúng từ lần đầu.

Phần còn lại dành cho thành viên

Đang kiểm tra quyền xem của bạn…